Kültür şoku,
bir insanın yeni bir kültürde yaşamaya verdiği tepkidir. Alışmış olduğunuz
iklim, yemek, örf ve adetler, dil, sosyal değerler gibi birçok kavram Amerika'da
çok farklıdır. Yeni bir çevreye girdiğinizde şaşkın, gergin ve hayal kırıklığına
uğramış hissetmeniz doğaldır.
Kültür şoku birçok
değişik şekilde ortaya çıkabilir. Ailenizden ve arkadaşlarınızdan uzak kalmanızdan
ötürü özlem duyabilirsiniz. İnsanların size çocuk muamelesi yaptığını düşünebilirsiniz.
İngilizcenizi ve davranışlarınızı anlatma ve aynı sekilde karşınızdaki insanı
anlama sıkıntısı çekebilirsiniz. Hatta neden evinizi ve ülkenizi bıraktığınızı
ve okumak için Amerika'ya geldiğinizi sorgulayarak pişmanlık duyabilirsiniz.
Kültür şoku çok yorucu bir dönem olabilir. Ama yeni bir kültürü gözlemleyerek
ve sorular sorarak bu dönemi heyecanlı bir hale de getirebilirsiniz. Birkaç
aylık bir uyum sağlama sürecinden sonra kendinizi daha iyi hissedeceksiniz.
Amerikan kültürüne
yakınlaşmak için gelmeden Amerika'yla ilgili kitaplar okuyun. İlk geldiğiniz
bir kaç gün jet-lag denilen, bizim yol yorgunluğu diye tanımlayacağımız olayla
mücadele etmek için gelir gelmez yatmayın, gece 11-12’ye kadar uyanık kalmaya
çalışın. İlk birkaç gün günlük aktivitelerinizi Amerikan saatine göre ayarlamaya
çalışın.
İlk geldiğiniz
zaman kendiniz yalnız hissetmeniz doğaldır. Ama bu duygudan kurtulmak sizin
elinizdedir. Tamamen yeni bir ortama bir anda uyum sağlamak kolay değildir.
Bu nedenle kendinizi yavaş yavaş alıştırmaya çalışın. Gerektiğinde okuldaki
danışmanlarınızdan yararlanın. Kimseye bir sorununuz olduğunu söylemezseniz
onlar herşeyin yolunda olduğunu düşüneceklerdir. Sorularınızı ve sorunlarınızı
okuldaki danışmanlarınızla paylaşın.
Soru sormaktan
hiçbir zaman çekinmeyin. “İngilizcem iyi değil” diye düşünmeyin. Amerika'ya
gelme sebeplerinizden birinin İngilizcenizi geliştirmek olduğunu unutmayın;
eğer konuşmazsanız öğrenemezsiniz. İlk zaman arkadaş edinmeniz zor olabilir.
Bu konuda da okul danışmanlık büronuza başvurun. Onlar size arkadaşlık kurabileceğiniz
insanlar bulacaklardır. Bu konuda gönüllü olarak başvuran Amerikalılar mevcuttur.
Bir anda ailenizin
kurallarıyla yaşarken kendi kuralınızı kendinizin belirleyebileceğini bilmek
de sizin kafanızda büyük karmaşa yaratabilir. Bundan kurtulmanın yolu kendi
doğru bildiğiniz değer yargılarından kopmamaktır.
Amerikan kültürüne
uyum ve kültür şoku konusunda daha detaylı bilgi için "Kültür
Şoku" bölümümüzü ziyaret edebilirsiniz.
Amerikan
İnsanını Tanımak!
Amerikalılar
dakikliğe çok önem verirler. Bu nedenle randevularınıza vaktinde gitmeye
çalışın.
Atak
davranmak, görevlerinizi zamanında tamamlamak ve girişken olmak size artı
puan kazandıracaktır.
Dış
görünüme bulunacağınız ortama göre önem verin. Amerikalılar rahatlarına
çok düşkün bir toplum oldukları için nasıl rahat ediyorlarsa o şekilde giyinirler.
Ama özel zamanlarda ya da iş görüşmelerde dış görünüşlerine dikkat etmesini
de bilirler.
Arkadaşlıklar
genelde yüzeyseldir. Bizim gibi çok samimi dostluklar enderdir. Yurt ortamında
yaşarsanız daha çok arkadaşınız olacaktır.
Amerikalıların
en tipik özelliklerinden biri 'Özellik' (Privacy) konusundaki aşırı titizlikleridir.
Herhangi bir ortamda sırada beklerken önünüzde duran kişiye aliştığınızın
en az iki katı kadar uzakta durmaya özen gösterin; aksi taktirde sizi şaşırtacak
şekilde rahatsızlık duyacaktır.
Amerikan
Eğitim Sistemini Tanımak
Amerikan eğitim
sistemi Türkiye sisteminden oldukça farklıdır. Amerikan eğitim sistemi bir
an önce mezun olup diploma almak için değil; öğrenip araştırmak ve öğrendiğinizi
gerçek hayata uygulamak temeline dayanmaktadır. Uyum sağladığınızda eğitim
sisteminin Türkiye’dekine oranla daha kolay olduğunu göreceksiniz.
Başarılı bir
eğitim hayatı için aşağıdaki hususlara dikkat etmelisiniz.
Okulunuzun
yıllık programına dikkat edin. Dersler dönemlik olduğu için her dönemin
başvurularının, ödemelerin, sınavların ve ödev teslimlerin ne zaman olduğunu
dikkatle takip edin. Herşeyi zamanında yerine getirmek Amerika'da çok önemlidir.
Ders
seçimi konusunda akademik danışmanınızla görüşün. Bu konuda bilgili olan
ve sizi doğru yönlendirecek olan en emin kaynak onlardır. Bunun dışında
program ve seçeceğiniz dersler konusunda hatta hangi profesörün iyi olduğu
gibi konularda ipuçları için diğer öğrencilere de danışabilirsiniz.
Profesörlerin
Amerikan eğitim sistemindeki rolü sürekli bilgi vermek değil, öğrenciyi
araştırmaya ve öğrenmeye teşvik etmektir. Profesörler en verimli öğrenmenin
öğrencinin kendi çabasıyla olduğuna inanırlar. Bu nedenle hazırlıklı olun.
Bol bol okumanız, araştırma yapmanız ve dersler sırasında etkinlik göstermeniz
sizden beklenecektir. Ne kadar atak olduğunuz sizin yıl sonu notunuza direkt
yansıyacak bir faktördür.
Her
dersin sınavı olacak diye bir kural yoktur. Eğitim sistemi konusunda bir
diğer bilmeniz gereken grup çalışmasına çok önem verildiğidir. Bazı profesörler
dönem başında sınav notu yerine geçecek grup projeleri yapmanızı isteyecektir.
Bu konuda dikkat etmeniz gereken husus grup çalışmasına uyum sağlamak ve
üzerinize düşen görevleri zamanında yerine getirmektir. Eğer grup içinde
grubun başarısını aksatan birisi varsa bu her zaman diğer grup üyeleri tarafından
profesöre bildirilir.
Dersler
sırasında her zaman hazırlıklı gelmelisiniz. Bazı profesörler dersin işleniş
şeklini tartışma ortamı içinde yürütebilir. Bu nedenle her zaman yoruma
ve soru sormaya hazır olmalısınız. Ne kadar yorum yapar ve mantık çerçevesinde
soru sorarsanız o kadar takdir toplarsınız.
Profesörler
her dersin ilk günü bütün bir dönemin haftalara, hatta günlere bölünmüş
programlarını dağıtırlar ve dersin işleyişini açıklarlar. Bu programlar
ve açıklamalar doğrultusunda kendinizi her ders için geçerli olan yoğun
aktivitelere hazırlayabilirsiniz.
Amerika'daki
sınıf ortamı da Türkiye'dekinden oldukça farklıdır. Derslerde istediğinizi
yiyip içebilirsiniz. Sınıftan çıkmanız gerekiyorsa çıkıp girebilirsiniz.
Öte yandan bazı profesörler dersleri için özel kurallar koyabilirler.
İlk
zamanlar hazırlayacağınız ödevler, raporlar İngilizce sorununuz sebebiyle
mükemmel olmayabilir. Ama şunu bilin ki profesörler yabancı olduğunuz için
bu olayı anlayışla karşılayacak ve her türlü çabanızı değerlendireceklerdir.
Amerika'da göreceğiniz bir diğer farklılık da eğer zamanında ve dürüst olarak
yapıyorsanız her türlü çabanızın en iyi şekilde ödüllendirildiğidir.
Her
zaman her türlü sorunda profesörünüzle birebir diyalogda olun. Profesörler
ders saatleri dışında müsait oldukları zamanları size ders programında bildirirler.
Bu zamanlarda gerekiyorsa randevu alıp profesörünüzü ziyaret edebilir ve
sorularınızı sorabilirsiniz. Kendinizi sadece derslere vermeyin. Okuldaki
sosyal etkinliklere katılmaya bakın, sinemaya gidin, stresli olduğunuz zamanlarda
arkadaşlarınızla vakit geçirin ya da okulun spor salonlarına gidip spor
yapın.
Amerikan Not
Sistemi
Amerika'da kullanılan
not sistemi kredi temeline dayanmaktadır. Alacağınız her ders genelde üç kredi
olarak ayarlanmıştır, ancak 1.5 kredilik dersler de olabilir. Üniversite öğrencileri
bir dönemde minimum 12 kredi, yani dört ders almak zorundadırlar. Ancak yabancı
öğrenciler full-time öğrenci olmak durumunda oldukları için genelde 21 kredi,
yani yedi ders almak zorunda kalabilirler. mezun olabilmek için bölümünüzün
belirlediği kredi miktarını tamamlamanız gerekmektedir.
Master öğrencileri
dönem başına genelde 6-12 kredi alırlar. Ancak yine yabancı öğrenciler full-time
öğrenci konumu gereği dönem başına minimum 9 kredi, yani üç ders alabilmektedir.
Yabancı öğrenci
vizesi taşıyanlar okulda full-time öğrenci olarak okumak durumundadırlar.
Eğer Green Card'ınız varsa part-time öğrenci olarak okuyabilirsiniz.
Sene sonu başarınız
harflerle gösterilen notlarla belirtilir. Dönemlik not ortalamanızı bulmak
için her dönem aldığınız her ders notunuz o dersin kendi kredi saatiyle çarpılıp,
bunlar daha sonra toplanıp toplam dönemde aldığınızın kredi sayısına bölünerek
bulunur. Buna İngilizcede GPA "Grade-point Average" denir.
Notlar A,B,C,
D ve F harfleriyle gösterilir.
A 4.0 tam puana
eşdeğerdir ve kelime karşılığı olarak başarınız mükemmel (excellent) olarak
belirtilir.
B 3.0 tam puana
eşdeğerdir ve kelime karşılığı olarak başarınız iyi (good) olarak belirtilir.
C 2.0 tam puana
eşdeğerdir ve kelime karşılığı olarak başarınız orta (average) olarak belirtilir.
D 1.0 tam puana
eşdeğerdir. Eğer üniversite öğrencisiyseniz bu geçer demektir. Master öğrencisiyseniz
bu kaldığınızı gösterir.
F 0.0 Üniversite
öğrencileri için derste başarısız olduğunuzu gösteren nottur.
Sınıf geçebilmek
için yıl sonu ortalamanızın üniversite öğrencisiyseniz en az C (2.0), master
öğrencisiyseniz en az B (3.0) olması gerekir.
Üniversite
Programları
Üniversite programları
dört ana başlık altında toplanır.
A: Ön Lisans
"Associate Degree"
B: Lisans Eğitimi "Bachelor's Degree"
M: Yüksek Lisans "Master's Degree"
D: Doktora Eğitimi "Doctorate Degree"
Siz de seçeceğiniz
alana göre mezun olduğunuz zaman bu harflerle başlayan branşlarınızı gösteren
dereceler alacaksınız.
Bu branşları
da şu şekilde sıralayabiliriz:
AA: Associate
of Art
AS: Associate of Science
BA: Bachelor of Art (işletme, ekonomi, yönetim okuyanlar bu branşa dahildir)
BS: Bachelor of Science (mühendislik eğitimi bu branşa dahildir)
MA: Masters of Art
MS: Masters of Science
PhD: Doctorate Degree
