Bulunduğunuz bölgeye bağlı olarak çevrenizdeki
banka sayısı değişebilir ancak Amerika'da en sık rastlanan iş kolu bankacılıktır.
Bankaların dışında borç ve mevduat kooperatifleri (savings and loan unions)
ve kredi kooperatifleri (credit unions) de vardır. Bir bankanın belirli bir
bölgede birden fazla şubesi olabilir. Ayrıca gün geçtikçe daha fazla sayıda
banka İnternet bankacılığı olanağı sunmaktadır. Bu çok sayıda bankanın içinde
yerel çalışan bankalar olduğu gibi bölgesel ve uluslararası bankalar da vardır.
Genelde tek bir banka kişinin ihtiyaç duyabileceği her türlü hizmeti sağlayabilmektedir.
Amerika'da bankacılık sektörü özel sektörün yönetimi, hükümetin denetimi altındadır.
Bankada açılan her hesap 100,000$'a kadar devlet güvencesi altındadır.
Amerikan para birimi 'dolar'dır. Uluslararası
piyasada en çok kullanılan para birimi olduğu için hemen herkesin bildiği
bu isminin dışında Amerika'nın bazı bölgelerinde 'single', 'buck',
'one' gibi farklı isimlerle de anılır. 'Dollar' genelde resmi yazışmalarda
kullanılır, günlük hayatta diğer isimleriyle anılır.
Amerikan banknotlarının hepsi aynı boy ve renktedir.
Çoğunlukla kullanılan 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 dolarlık banknotlardır. Daha
yüksek değeri olan banknotlar da vardır, ancak bunlar günlük hayatta kullanılmaz
sadece bankalar arası işlemlerde kullanılır. Demir paralar ise iki renk ve
altı değişik boyuttadır. Demir paralar 'the penny' (1 cent), 'the nickel'
(5 cents), 'the dime' (10 cents), 'the quarter' (25 cents), 'the half-dollar'
(50 cents) ve 'the dollar' ($1)'dır. Bunların içinde son ikisine daha az rastlanır.
Bankalar çeşitli hizmet seçenekleri sunarlar.
Bunların arasında çek ve tasarruf hesapları (checking and savings accounts),
mevduat sertifikası (certificate of deposit), otomatik vezneler (ATM), elektronik
bankacılık, kredi ve banka kartları (credit and debit cards), yatırım hesapları
ve konut kredileri en başta gelenlerdir. Bankanızı seçerken en önemli unsur
bu hizmetlerden hangilerinin sizin için önemli olduğuna karar vermenizdir.
Örneğin, bankaların ofis saatleri sizin için uygun değilse elektronik bankacılık
hizmetleri sunan ya da çok ATM'si olan bir bankayla çalışmanız sizin için
daha uygun olacaktır. Bankanızı seçerken günlük programınıza, tercihlerinize
ve alışkanlıklarınıza uygun olmasına dikkat etmelisiniz.
Hangi tip hesapların size daha uygun olduğuna
emin değilseniz bankanızın müşteri temsilcisinden randevu alıp görüşebilir,
ileriye yönelik planlarınıza çok uygun olabilecek hizmetler bulabilirsiniz.
Bankaların pekçok hizmeti müşterilerine ücretsizdir ancak yine de bankanın
sunduğu hizmet karşılığı ücret alıp almadığını sormanızda yarar var. Genelde
Amerika'ya eğitim amacıyla gelenler bir yıllık masraflarını karşılayacak parayı
gelirken yanlarında getirirler. Bu parayı doğru değerlendirmek gerekir, zira
başlangıçta rahat rahat yeteceği düşünülen para günlük hayatta çok çabuk harcanabilir.
Bankanızdan elinizde bulunan paranın nasıl bir hesapta en yüksek faizi alabileceğini
ve size lazım olduğu dönemde çekebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Bankalar hesap açmak için sizinle ilgili bilgi
ve bazı belgeler isteyeceklerdir. Bunlar arasında resimli kimlik (pasaport
veya varsa bulunduğunuz eyaletin sürücü ehliyeti), bazı kişisel bilgiler,
daimi bir posta adresi ve hesaba yatırmak üzere para olabilir. Hesaba yatırılacak
olan para banka havalesi, nakit veya çek şeklinde olabilir. Bankalar ayrıca
elde edeceğiniz geliri federal vergi otoritesi olan IRS (Internal Revenue
Service)'a bildirmek için sizden sosyal güvenlik numarası, SSN (Social
Security Number) isteyecektir. Ancak banka hesabı açtırmak isteyen herkes
sosyal güvenlik numarası (SSN) alamaz. Şayet SSN almaya elverişli değilseniz,
vergi mükellefi numarası, ITIN (Individual Taxpayer Identification Number)
almanız gerekecektir. Bu numarayı almak için yapmanız gerekenleri bankanızdan
ya da okulunuzun yabancı öğrenci ofisinden öğrenebilirsiniz.
Eğer eşiniz veya bağlı olduğunuz başka biri
varsa ortak hesap (joint acount) açtırmayı düşünebilirsiniz. Bu durumda aynı
olanaklardan iki (veya daha fazla) kişi birlikte yararlanırsınız, ancak hesap
açtırmak için gereken belgeler her kullanıcıdan istenecektir.
Harcamalarınızı nakit, çek, kredi kartı veya banka kartı seçeneklerinden hangisiyle
yaparsanız yapın ama mutlaka dikkatli davranın. Kredi kartı numaranızın ve
son kullanma tarihinin başkalarının eline geçmemesine özellikle dikkat edin.
Üzerinizde ve evinizde yüklü miktarlarda nakit para bulundurmayın, çünkü pekçok
yabancı öğrenci hırsızlığa maruz kalmıştır. Her gün ne kadar paraya ihtiyacınız
olacaksa o kadar ve acil durumlar için fazladan 10 veya 20 dolar bulundurun.
Paranızı tek bir cepte veya cüzdanda taşımayın. Erkekler cüzdanlarını ön ceplerinde
taşımalı, bayanlar ise el çantalarını sürekli yanlarında bulundurmalıdır.
Bayanların genelde yaptığı yanlışlardan biri restoran veya kütüphane gibi
kalabalık yerlerde çantalarını sandelyelerinin arkasına asmaktır. Erkekler
de cüzdanlarını ceket veya paltolarında bırakmak yerine her an yanlarında
taşımalıdırlar. Alışverişlerinizde paranızın üstünü mutlaka sayarak alın.
ATM (otomatik vezne)'leri kullanırken özellikle dikkatli olun. Eğer mümkünse
kapalı kabinli ATM'leri ve olabildiğince gündüz saatlerinde kullanın. Etrafınızda
şüpheli biri varsa veya bir şekilde rahatsız hissettiyseniz ATM'yi kullanmayın.
Paranızı çektikten sonra asla makinenin önünde veya görünür bir yerde para
saymayın. İşleminizi tamamlamadan ve ekranda yeni müşteri için yazılar belirmeden
makinenin başından ayrılmayın, aksi takdirde sizden sonra gelen hesabınıza
girip paranızı çekebilir. Kayıtlarınız için bütün ATM işlem makbuzlarını saklayın.
Şifrenizi istisnasız hiç kimseye vermeyin.
Çek üzerinde yazıyla ve rakamla tutarı yazarken arada boşluk bırakmamaya özen
gösterin.
Çek defteriniz, banka kartınız veya kredi kartınız kaybolur ya da çalınırsa
olabildiğince çabuk bankaya bildirmelisiniz. Pekçok bankada kredi kartınız
veya banka kartınız çalınma veya kaybolmaya karşı sigortalıdır. Ancak 24 saat
süre içinde bankanıza durumu bildirmezseniz ve kartınızdan harcanma yapılırsa
bankanız problem çıkarabilir.
Hesabınızın kontrolünü yapmak sizin sorumluluğunuzdadır.
Kendinizin veya bankanızın hata yapmadığını teyit etmek için kayıtlarınızı
gözden geçirin.
Hesabınızı ilgilendirebilecek eyalet yasalarını
mutlaka öğrenin. Örneğin; New York eyaletinin yasalarına göre beş yıl boyunca
hiç para hareketi olmayan 'Certificate of Deposit' (mevduat sertifikası) hesabı
kapatılmış sayılır.
Genelde bankaların ATM'den günlük para çekme
limiti vardır. Fazla nakte ihtiyacınız olacağını düşünüyorsanız, tedbirli
davranmanız gerekebilir.
Aynı sistemde olmak şartıyla başka bir bankanın
ATM'sinden para çekebilirsiniz, ancak bu durumda hem kendi bankanıza hem de
diğer bankaya masraf ödersiniz.
Harcamalarınız nakitle ödemek kayıt tutmanızı
gerektirmeyeceği için daha pratik gelebilir. Ancak aldığınız ürünle ilgili
bir problem çıkarsa satış fişi (receipt) istenecektir. Eğer alışverişinizi
kredi kartı veya banka kartı (debit card) ile yaparsanız, kartın kayıt fişi
yeterli olacaktır çünkü kredi kartınızla yaptığınız her harcama kayıtlıdır.
Faturalarınızı zamanında ödeyiniz, aksi takdirde
gecikme ücreti ödemek zorunda kalırsınız. Ayrıca geç ödediğiniz her fatura
kredi geçmişiniz için çok büyük bir eksi puan olacaktır.
Hesabınızdan otomatik ödeme 'auto debits' emri
verirken dikkatli olmalısınız. Çünkü otomatik ödeme yapılmasını istediğiniz
firmaya hesabınızdan araştırılmaksızın talep ettiği para ödenecektir. Otomatik
ödeme emri sayesinde müşterilerinden fazla para alan veya dolandıran firmalar
olmuştur.
